View more
میناکاری اصیل‌ترین و بهترین هنر ایرانی

میناکاری اصیل‌ترین و بهترین هنر ایرانی

میناکاری اصیل‌ترین و بهترین هنر ایرانی است که غالبا با قلم سفید طرح‌های گوناگونی بر روی ظرف‌های مسی، نقره‌ای و طلایی ایجاد می‌کند.

به هر خطه از کشور ایران که سفر کنید، صنایع دستی این مرز ارزشمند، نظر شما را به خود جلب خواهد کرد. برخی از این صنایع دستی مانند ظروف مینای اصفهان آنقدر زیبا، دلفریب و دوست داشتنی هستند که دلتان می‌خواهد نمونه‌ای از آن‌ها را در خانه داشته باشید.

میناکاری اصیل ترین و بهترین هنر ایرانی است که دارای خواستگاه ایرانی است. تصمیم داریم تا در این مقاله از بازار روز ایرانیان شما را بیشتر با این هنر کهن و ظریف آشنا کنیم. بازار روز ایرانیان را تا آخر همراهی کنید.

میناکاری چیست؟

میناکاری اصیل‌ترین و بهترین هنر ایرانی چند هزار ساله است که با آن آثاری شگفت انگیز و چشم نواز ایجاد می‌شوند. آثاری که گویا آسمانی هستند. بیشتر ظروف مس برای انجام این کار انتخاب می شود اما می توان بر روی ظروف طلا و نقره نیز آن را پیاده کرد.

تنها فلزی که در حین آب شدن مینا اکسید نمی‌شود طلا است به همین خاطر امکان اجرای طرحی همراه با جزئیات و با شباهت هر چه بیشتر بر روی مینا را فراهم می‌کند اما مینا‌های مسی و نقره‌ای دارای این کیفیت نیستند.

نقش دهی مینا نیز از ترکیب اکسیدهای فلزات و چند نوع نمک در کنار حرارت زیاد ( بالای 750 درجه سانتی‌گراد) است که رنگ‌ها با گذر زمان و بر اساس دما ایجاد می‌شوند.

معنی لغوی مینا

مینا در لغت به معنی آسمان آبی است. زمینه زیر این نقوش گاهی رنگ‌ آبی و سبز دارد و در صورتی که به چشم هنر به درون ظروف نقاشی شده مینا نگاه کنیم به یاد آسمان آبی زیبا می‌افتیم.

ممکن است به همین خاطر باشد که نام این هنر را مینا کاری گذاشته‌اند.

میناکاری چیست؟

تاریخچه میناکاری

این هنر کهن ایرانی تقریبا 5000 سال است که زیرشاخه صنایع دستی قرار گرفته است و به منظور تزیین زیور آلات و ظروف گوناگون استفاده شده ‌است.

اما واقعا چه تاریخچه‌ای در پشت این هنر خارق‌العاده وجود دارد؟

میناکاری اصیل‌ترین و بهترین هنر ایرانی ترکیبی از آتش و خاک است که با هنر نقاشی ترکیب شده و نقش‌های شگفت‌انگیزی را خلق می‌کند.

برخی از اهالی هنر تاریخ کشف میناکاری را به ۱۵۰۰ سال پیش از میلاد مسیح می دانند. هریک از روایات گفته شده که صحیح باشد،‌ نشان دهنده اهمیت بسیار این میراث ارزشمند و وظیفه ما در برابر حفظ و نگه‌داری آن است.

تحقیقات نشان داده که این هنر اول در ایران ثبت شده و بعد به دیگر نقاط دنیا مانند بیزانس صادر گشته است. در زمان‌های مختلفی از تاریخ ایران، مانند هخامنشیان و صفویان مدل‌هایی از این هنر کهن گزارش یا ابداع شده است.

مرسوم شدن هنر میناکاری در اصفهان از زمان پهلوی و تقریبا 90 سال پیش است و در سی سال گذشته توسط استاد برجسته آقای شکرالله صنیع زاده توسعه و گسترش پیدا کرده است.

در حال حاضر مرکز تولید میناکاری در ایران شهر اصفهان است و استادان ممتازی در تولید آثار مینا فعالیت دارند.

قاب بشقاب میناکاری

انواع میناکاری اصیل ترین و بهترین هنر ایرانی

مینا از نظر نحوه تولید در دو دسته قرار دارد:

  1. مینای خانه‌بندی
  2. مینای نقاشی

مینای خانه‌بندی

این نوع مینا که به آن مینای سیمی نیز گفته می‌شود روشی قدیمی است که از سیم‌های بسیار باریک استفاده می‌شود.

سیم‌ها را به شکل مورد نظر درمی‌آورند و با چسب روی ظرف کار قرار می‌دادند و سپس با یک لعاب شیشه‌ای روی آن را کاور می‌کردند.

در مرحله بعد قطعه کار را در درون کوره‌ای با تقریبا ۱۰۰۰ درجه حرارت می‌گذاشتند و سیم‌ها به قطعه جوش می‌خورند.

در گام بعد رنگ‌های پودری که مختص میناکاری است را بر روی قطعه کار پر می‌کردند.

پس از آنکه رویه کار یکدست و مسطح شد آن را برای 180 ثانیه در درون کوره‌ای با حرارتی تقریبا ۱۰۰۰ درجه می‌گذارند.

سیم‌های برنجی پس از قرار گرفتن در کوره سیاه شده و باید با اسیدکاری رنگشان به حالت اول برگردد.

این نوع مینای سیمی در اصفهان و تهران انجام می‌شد اما امروزه فقط  آموزش آن در کارگاه آموزشی مینای سیمی در پژوهشکده میراث فرهنگی انجام می‌شود.

یک نمونه از مینای سیمی، مینای سیاه یا مینای صائبین است. این روش میناکاری به صورت عمده در جنوب ایران و به خصوص در اهواز انجام می‌شود.

میناکاری نقاشی

مینای نقاشی‌

شیوه ای که امروزه در اصفهان رایج است به این شکل است که طرح های مینا بر روی لعابی شفاف نقش می‌بندد.

در این نوع میناکاری، اول استادی مسگر یا دواتگر باید که قطعه کار مربوطه را بر اساس نقش دلخواه بسازد و بعد استادی میناکار روی آن را با لعاب سفید رنگ کند.

عمل لعاب دهی 3 یا 4 بار صورت می‌گیرد و همچنین هر مرتبه همراه با ۷۰۰ درجه گرما در کوره می ماند تا رنگ لعاب به اثبات برسد.

آنگاه طرح روی این قطعه سفید رنگ انجام خواهد شد و مجدد قطعه در کوره قرار می‌گیرد تا با درجه‌ای ۴۰۰ تا ۵۰۰ به مرحله پخت رسیده و رنگ‌ها به طرح موردنظر در آیند.

در حال حاضر رنگ‌های شیمیایی در نقاشی قطعه مورد استفاده قرار می‌گیرد. اما قبلا رنگ‌های استفاده شده گیاهی یا معدنی بودند.

طبعا شفاف بودن مینا از وجود اکسید قلع ایجاد می‌شود اما در مینای طراحی شده که در گذشته رایج بود و هم اکنون استادان برجسته‌ای در میناکاری استفاده می‌کنند این است که نخست ماده لعابین بدست آمده از سیلیس و زنگار‌‌های فلزات را به شکل پودر درآورده و با قلع مات می‌کنند و سپس حرارت می‌دهند تا مینای مات با فلز جوش بخورد و سپس بر این زمینه، نقش دلخواه به رنگ ‌های آبگینه‌ای رسم و سپس آب می‌شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *